Pelgrim in Auschwitz Bekijk groter

Pelgrim in Auschwitz

9789064453670

Sold out

De geschreven geschiedenis én de concrete ervaringen van 30 'pelgrims' in Auschwitz naast elkaar gelegd.

Meer details

12,00 € incl. btw

Datasheet

Uitgeverij EPO
Jaar van uitgave 2004
Bindwijze paperback
Aantal pagina's 224p.

Meer informatie

De holocaust: zes miljoen mensen werden 'vernietigd' als ongewenst of ziek ongedierte. Het kampencomplex Auschwitz was de grootste Endlösung-fabriek van de nazi's.
Wat bezielt een groep mensen van vandaag als pelgrim op de trein naar Auschwitz te stappen? Waarom vinden zij de confrontatie met de gruwelen van het concentratiekamp interessant of belangrijk? Hoe komt het dat Auschwitz zoveel fascinatie, onwennigheid en weerzin opwekt? Is Auschwitz verleden tijd, of kan dit opnieuw gebeuren? Met het KZ Auschwitz creëerden de nazi's in elk geval een bijzonder universum. Er werden nieuwe morele regels geschreven. Wreedheid, gehoorzaamheid, leven en dood kregen een nieuwe inhoud. Met zijn vermarkting van de kampgevangenen, zijn mogelijkheden voor wie zonder scrupules wilde experimenteren en zijn magische principes vertelt het kamp ons over het nieuwe mens- en maatschappijbeeld waar de nazi's en hun kompanen naar streefden. Tegelijk geven de overlevers ons een beeld van de uitzonderlijke moed en kracht van mensen, van hun mogelijkheden om zich in de meest barre omstandigheden te organiseren.
We leggen ervaring, geschiedenis en literatuur naast elkaar. Hoe was het toen en hoe beleven mensen van vandaag het kamp? Hoe geven pelgrims naar de wreedheid betekenis aan deze ervaring?

Regine Beer over Pelgrim in Auschwitz:
Ik leef nu in deze wereld, maar op de achtergrond leeft Birkenau verder in mij. We zijn zestig jaar verder en ik ben nog steeds bang. De gebeurtenissen zijn op mijn netvlies gebrand zoals het nummer op mijn linkerarm. Ik kan niets weggooien. Ik vind op straat een draadje, een elastiekje, een paar broodjes of een stukje papier. Ik neem het mee. Het glas water die ik niet volledig uitdrink giet ik in de waterketel. Zolang er een kind op de wereld dorst lijdt, zal ik geen water weggooien. Zij die de pelgrimstocht ondernamen naar dat verschrikkelijke oord, waar wij moesten overleven begrijpen mij. Ik ben blij dat zij hun ervaringen verder vertellen.

Auteurs

Jos Pauwels

Jos Pauwels (1956) is agoog, theaterwetenschapper en ontwikkelingsgericht psychotherapeut. Hij is lector aan de Hogeschool Antwerpen, opleiding Sociaal Werk en als psychotherapeut verbonden aan het Timotheusproject te Affligem. Met het Timotheusproject trok hij op pelgrimage naar Auschwitz.
Hij is ook voorzitter van de Cactuskring te Meise.


Persartikels

Auschwitz Bulletin 2000 (september 2005)
Dit boek is een aanrader voor leerkrachten. Het geeft het nodige materiaal als voorbereiding tot een studiereis naar Auschwitz-Birkenau met leerlingen. Daarenboven kunnen stukjes uit boek aanvullend gebruikt worden als ondersteuning in de lessen, waarna ze door de leerlingen verder kunnen uitgediept worden.

Het Vrije Woord (Radio 1) (01-08-2005)
Interview van Frank Stappaerts met Jos Pauwels. - herbeluisteren

www.studentenstart.be (mei 2005)
Online boekbespreking: www.studentstart.be/recensies/14807

De Zondag (ook in De Streekkrant 31/03/2005) (20-03-2005)
Meisenaar schrijft over Auschwitz (titel). Dertig pelgrims ondernamen in november 2002 een louterende tocht naar Auschwitz. Meisenaar Jos Pauwels stelde in zijn jongste publicatie 'Pelgrim in Auschwitz' de ervaringen en gevoelens van deze groep mensen te boek. (...) Het boek bevat niet alleen getuigenissen over het helse leven in het kamp, maar behandelt eveneens in een eenvoudig taalgebruik de drijfveren achter de gruwelijke gebeurtenissen. (...)

Nederlandse Bibliotheek Dienst (17-03-2005)
Aangrijpend en voor een breed publiek. 'Populair-wetenschappelijke' en tevens persoonlijk getinte aanvulling...
Zestig jaar na de bevrijding van Auschwitz, het grootste concentratie- en vernietigingskamp van de nazi's, is de interesse voor de 'holocaust' nog altijd groot. In Auschwitz werden anderhalf miljoen gevangenen vermoord, onder wie 1.100.000 joden. De Belgische publicist Jos Pauwels (theaterwetenschapper, psychotherapeut) bezocht Auschwitz om de diepte en omvang van de genocide te peilen. Zijn boek doet verslag van de pelgrimage van hem en zijn reisgenoten. In het eerste gedeelte geeft hij een uitvoerig overzicht van de inrichting en het uitroeiingsproces van Auschwitz, met gedetailleerde beschrijvingen van organisatoren (zoals Himmler en Eichmann), daders (zoals kamparts Mengele) en slachtoffers. Hij citeert uit getuigenissen van overlevenden zoals Primo Levi. Duidelijk wordt dat alle menselijkheid en medegevoelen vaak geofferd werden in een 'struggle for life'. Het tweede gedeelte beschrijft enkele bijzondere aspecten van het nazi-regime (zoals de economische basis). Het laatste deel bestaat uit verslagen van mede-'pelgrims' naar Auschwitz nu. Aangrijpend en voor een breed publiek. 'Populair-wetenschappelijke' en tevens persoonlijk getinte aanvulling op reeds bestaande literatuur.

Raak (maart 2005)
Bespreking van Jozef Mampuys

Plus-3-Magazine (maart 2005)
(...) Jos Pauwels heeft in zijn nieuwste boek 'Pelgrim in Auschwitz' geschreven geschiedenis én concrete ervaringen van 30 'pelgrims' in Auschwitz naast elkaar gelegd. (...)

Alert! (Nederlands vakblad voor antifascisten) (maart 2005)
Wat is de fascinatie van de confrontatie met wat de grootste Endlösungs-fabriek van de nazi's was? Waarom roept het kamp bij de 'pelgrims' zoveel onwennigheid, nieuwsgierigheid en weerzin op? Twee uitersten botsten in Auschwitz op elkaar: de scrupulolze experimenten met de gevangenen, de ontmenselijking, de wreedheid en de systematische moord door de nazi's; en het beeld van de overlevers, de uitzonderlijke moed en veerkracht, in barre omstandigheden. Dit boek kijkt hoe het toen was en hoe bezoekers vandaag het kamp beleven. (...)

Forward (tijdschrift VBO) (maart 2005)
(...) In Auschwitz werden nieuwe morele regels geschreven. Wreedheid, gehoorzaamheid, leven en dood kregen een nieuwe inhoud. Met zijn vermarkting van de kampgevangenen, zijn mogelijkheden voor wie zonder scrupules wilde experimenteren en zijn magische principes vertelt het kamp ons over het nieuwe mens- en maatschappijbeeld waar de nazi's en hun kompanen naar streefden. (...)

Politics.be (maart 2005)
(...) KZ Auschwitz is het kamp van de dood. Pauwels geeft dit heel erg goed weer in een erg gestructureerd boek en maakt daarbij veel gebruik van fotomateriaal. Hij schetst een compleet beeld omtrent het kamp en concentreert zich daarbij zeker niet alleen op de gruwels. Zowel kampbewakers, als eindverantwoordelijken worden nader bekeken. Voormalige gevangenen komen aan het woord en doen nogmaals hun moedige getuigenis. Ook het economische aspect blijft niet onderbelicht. Vele grote Duitse firma's van nu hadden immers vuile deals gesloten met de nazi's en dat telde ook voor KZ Auschwitz. Gevangenen moest gaan werken in de fabrieken, amper gegeten, daarvoor ontving de kampcommandant een vergoeding. Goedkope manschappen voor de fabrieken en nog minder last met de afgepeigerde gevangenen. Een win-win-situatie, althans voor de bedrijven en de nazi's. (...)
Volledige recensie: www.politics.be/recensies/9064453675/

Kritisch Lezen - www.vrijzinnighumanisme.be (22-02-2005)
Recensie van Kris Velter
Ondanks de niet altijd logische opbouw van het boek, de herhalingen en de stijlwisselingen heeft Pauwels geen slecht boek geschreven. De meerwaarde zit in de pelgrimstocht waaruit dit boek is voortgekomen. In het nawoord schrijft Regine Beer dat ze nog altijd bang is. Voortdurend. Medelijden met de beulen kan ze niet hebben, ook niet met de kleinste in rang. Beer heeft geleerd alert te blijven. Ze denkt aan de oorlog in Irak. Ze zal ook wel aan extreem-rechts in België en de rest van Europa denken. Want gelijk heeft ze: in Vlaanderen moeten we op onze hoede blijven. Wolven in schapenvacht blijven immers wolven.

Belgisch Israëlitisch Weekblad (11-02-2005)
(...) 'Pelgrim in Auschwitz' geeft op adembenemende wijze de gevoelens weer van de pelgrims tijdens het bezoek aan het kamp. De sterk oplaaiende emoties, de harde confrontaties, de ongelooflijke beelden, de schier onbegrijpelijke realiteit waarmee ze daar werden geconfronteerd. Ze konden moeilijk het onmenselijke vatten dat zich daar heeft afgespeeld. (...)

Straal (CM) (09-02-2005)
Interview van Chris Van Hauwaert met auteur Jos Pauwels: "Een pelgrim kan niet op afstand blijven"

Gazet van Antwerpen (05-02-2005)
Een langgerekt rouwproces (titel). 'De meeste mensen kunnen niet uitleggen waarom ze naar Auschwitz willen gaan, wel dát ze willen gaan', zegt Jos Pauwels. (...) In zijn boek komt behalve de geschiedenis van het kamp ook de belangstelling voor de plek aan bod. 'In eerste instantie identificeer je jezelf met het slachtoffer als je naar Auschwitz gaat. Dat is - en het klinkt vreemd - het makkelijkste aspect. Maar uiteindelijk stel je jezelf ook vragen over de daderkant van het verhaal. Je vraagt jezelf af of je ook een beul had kunnen zijn.' Volgens Jos Pauwels is Auschwitz een langgerekt rouwproces.

DubbelAccent (februari 2005)
"Een vreemde verjaardag…" - Bespreking van John van Eenennaam
Boeiend beschrijft Jos Pauwels de historische context waarom Auschwitz kon ontstaan en hoe het systeem heeft gewerkt. Maar ook dat een pelgrimsreis elk mens kan laten zien, hoe een systeem nog steeds stem kan geven in iemands persoonlijke leven...

Leeswolf (februari 2005)
(...) Jos Pauwels doet voorafgaand aan de getuigenissen van de pelgrims een feitelijk verslag van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog die betrekking hebben op Auschwitz. Door de gekozen volgorde bekijken we de geschiedenis van het nazisme vanuit de gruwel waar gestaag en nauwgezet naartoe werd gewerkt. (...) De informatie wordt sober gebracht. Je krijgt niet alleen een verslag van het ontstaan van de kampen, maar ook van de ontwikkeling van het concept. (...) Pauwels geeft aan dat de hogere politieke echelons en ook de hoge rangen van de joodse gemeenschap in heel Europa weet hadden van het lot van de joden die op transport werden gesteld. (...) Naast de politieke evolutie worden ook de economische implicaties van het nazibeleid belicht. Zakelijke leiders verdedigden het systeem dat hen in staat stelde om ongestoord te werken en hadden weinig vragen bij de anti-joodse politiek. (...)"

Den Brabo (31-01-2005)
De auteur leidt je op een vlotte manier systematisch door de verbijsterende gruwel van de eerste helft van vorige eeuw. 'Pelgrim in Auschwitz' leest ontzettend vlot; te vlot vanwege het onderwerp, dacht ik in 't begin; maar het wordt op die manier een open boek voor iedere lezer. Jos Pauwels belicht aspecten die liefst verborgen gehouden worden en verlegt daardoor de grens van de verantwoordelijken. Dit boek leest zo makkelijk omdat het niet om puur theorie gaat. Ook het emotionele van ervaringsdeskundigen komt aan bod; de verschillen in verwerking. Dit boek is een aanrader, haast een verplichting! Laat je verbazen, verbijsteren, ontroeren; verleg je grenzen en bezin… (Godelieve Vaesen)

De Bond (28-01-2005)
Beklijvende lectuur... Auschwitz niet vergeten (titel). (...) Russische soldaten troffen eind januari 1945 zevenduizend doodzieke en uitgeputte gevangenen aan in Auschwitz. Halfweg januari had de kampleiding, verrast door de snelle opmars van de Russen, besloten het kamp te ontruimen en elke gevangene die nog kon lopen, mee te nemen naar Duitsland. Tijdens die dodenmarsen in volle winter zijn duizenden omgekomen door de ontberingen. Vooraleer het kamp te verlaten werden de gaskamers en crematoria opgeblazen en ook de administratie van het kamp werd vernietigd om zoveel mogelijk sporen uit te wissen. Op deze verschrikkelijke plek werden honderdduizenden mensen - voornamelijk joden en zigeuners - omgebracht, voornamelijk door vergassing. Hoe deze geïndustrialiseerde massamoord kon plaatsvinden, kun je lezen in het boek 'Pelgrim in Auschwitz'. Auteur Jos Pauwels schreef het boek nadat hij in het kader van het Timotheusproject in november 2002 met een dertigtal Vlamingen per trein meereisde naar Auschwitz. De ervaringen van enkele van deze 'pelgrims naar de wreedheid' komen evenwel pas in het laatste deel van het boek aan bod. Op de plaats die nu opnieuw Oswiecim heet worden ze geconfronteerd met een verschrikking die hier amper drie generaties geleden plaatsvond. Maar blijkbaar weekt deze plaats bij velen ook sterke persoonlijke emoties los die als buitenstaander soms vreemd, maar toch authentiek overkomen.
Amerikaanse betrokkenheid. Het grootste deel van het boek is evenwel gewijd aan het mens- en maatschappijbeeld dat de nazi's nastreefden en waarvan de vernietiging van bepaalde etnische groepen een belangrijk onderdeel vormde. Het korte leven van een kampbewoner en de voortdurende dreiging van gedood te worden, wordt via de getuigenissen van overlevenden haast pijnlijke lectuur.
Maar ook het militair-industrieel complex dat ook in Auschwitz aanwezig was en de gevangenen in minstens dertig bedrijven tewerkstelde of als proefkonijn voor medische experimenten gebruikte, krijgt terecht aandacht. Onthutsend is het wel te lezen hoe Amerikaanse multinationals onmiskenbaar de oorlogsmachine van de nazi's steunden, zelfs nadat Duitsland België en Frankrijk was binnengevallen. Ook toen de Verenigde Staten aan Duitsland de oorlog verklaarden, bleef deze samenwerking - weliswaar minder openlijk - voortduren. Ook de hedendaagse Duitse multinationals uit de chemie- en de staalsector ontsnappen niet aan de kritische blik van de auteur.
Beklijvende lectuur in een tijd waarin genocide of het uitmoorden van een etnische groep nog te makkelijk door het wereldgeweten wordt getolereerd. (...) Maar het boek is ook een niet mis te verstane waarschuwing voor hoe een democratie door economische machtsconcentratie sterk uitgehold kan worden. (...) (Chris Dutry) © De bond.

Kerk en Leven (26-01-2005)
Nachtmerrie Auschwitz (titel). (...) Met een dertigtal belangstellenden trok psychotherapeut Jos Pauwels naar het uitroeiingskamp. De groep noemde de reis een 'pelgrimstocht', want 'Auschwitz bezoek je niet als een toerist'. Het initiatief vond weerslag in het boek 'Pelgrim in Auschwitz'. Kan een boek nog iets nieuws vertellen over de shoah? Elke publicatie die ervoor zorgt dat mensen niet vergeten waartoe rassenhaat kan leiden, is het schrijven en lezen waard. De verdienste van Jos Pauwels is dat hij de specifieke situatie in Auschwitz tot leven wekt, waardoor de lezer eens te meer onder de indruk komt van de wreedheid van het regime en van de ontmenselijking die in het kamp plaatsvond. (...)

Dag Allemaal (25-01-2005)
Bij het interview met Nathan Ramet, een der laatste overlevenden van Auschwitz. "De verschrikkingen van de jodenvervolging, de kampen en de vernietigingsfabriek Auschwitz staan pijnlijk gedetailleerd beschreven in het boek 'Pelgrim in Auschitz'. (...)

Telekranten TVL (prov. Limburg) en Kanaal 3 (Oost-Vlaanderen) (25-01-2005)
Donderdag 27 januari zal het precies 60 jaar geleden zijn dat het Russische leger het concentratiekamp Auschwitz in Polen heeft bevrijd. Ruim 1,1 miljoen mensen, vooral joden, vonden er een gruwelijke dood. Dit boek legt de ervaring, geschiedenis en literatuur van Auschwitz naast elkaar en geeft ons via 'overlevers' een scherp totaalbeeld van het nazi-concentratiekamp. (...) De miljoenen doden hebben een stem nodig om te vertellen over het fenomeen ontmenselijking. Het boek is daarvoor een zeer relevante getuigenis.(...)

Het Nieuwsblad (23-01-2005)
Er zijn over Auschwitz misschien wel honderd boeken geschreven. De Vlaamse psychotherapeut en auteur Jos Pauwels voegt er daar eentje aan toe. Pauwels trok met dertig mensen op ‘bedevaart’ naar de concentratiekampen en doet daarover verslag. Pauwels vertelt het verhaal van de kampen in Auschwitz: hoe zijn ze er gekomen, wat is daar gebeurd? De auteur put ook uitvoerig uit de literatuur: wat hebben mensen van allerlei pluimage, de meesten wel betrokken, over Auschwitz gezegd. Helemaal boeiend wordt het met eigenlijke verslag over de pelgrimstocht. Waarom willen mensen naar Auschwitz op bezoek? Hoe ervaren ze hun reis, wat doen, denken en zeggen ze? En dan de vragen: waarom roept Auschwitz zulke uiteenlopende gevoelens op? En kan iets als Auschwitz opnieuw gebeuren? Allemaal hoogst interessante zaken.

Het Nieuwsblad (23-01-2005)
Uittreksels uit het interview van Dirk Musschoot met Regine Beer, schrijfster van het ‘Nawoord’ in het boek Pelgrim in Auschwitz, en auteur van het boek KZA 5148 (EPO, 1992): 'In leven blijven, dat was mijn grootste verzetsdaad'

Het Belang van Limburg (22-01-2005)
Vlaming schrijft boek over pelgrimstocht naar Auschwitz - Uittreksels uit het interview met Jos Pauwels:
‘De meesten kunnen niet uitleggen waarom ze naar Auschwitz willen gaan, wel dát ze willen gaan’, zegt Pauwels. ‘Auschwitz was maar één van de vele nazi-concentratiekampen. Maar het is wel nog steeds symbolisch de meest beladen plek. Waarom? Treblinka was veel wreder. Maar Auschwitz was gruwelijker, omdat het moorden er gemechaniseerd was tot in de perfectie. Het werd de beulen gemakkelijk gemaakt, omdat de gevangenen via een pervers systeem voor hun éigen uitroeiing zorgden. Dat maakt van Auschwitz de kilste plek op aarde’, zegt Pauwels.

boek.be (januari 2005)
Een voorpublicatie is te vinden op Boek.be: www.boek.be/index.asp?ID=155&Type=html

Dit boek kwam ter sprake in volgende radio- en/of tv-programma's

  • 27-01-2005 - VRT-Radio 1-Voor de dag: Els Leys interviewde Jos Pauwels.