Ondersteboven Bekijk groter

Ondersteboven

9789064452604

Verkrijgbaar

15,00 € incl. btw

Datasheet

Uitgeverij EPO
Jaar van uitgave 2004
Bindwijze paperback
Aantal pagina's 296p.

Meer informatie

Hoe zie je de wereld van vandaag, en vooral Latijns-Amerika, door de verrekijker van de globalisering? Galeano neemt ons mee van de meesterklas in De Straffeloosheid van de Macht naar een seminarie over De Heilige Koe, springt dan over naar een les techniek Hoe aan nutteloze Vijzen en Moeren weerstaan? om dan een proclamatie op te stellen over het Recht op Roven.

Ondersteboven is het beeld van een wereld van onevenwicht: tussen overvloed en tekort, tussen feest en foltering, tussen macht en machteloosheid. Een gepassioneerde, soms hilarische tentoonstelling van de privileges en aanmatigingen van het 'rijke Westen'... en van de keerzijde van de medaille.

Karel Glastra van Loon: 'Hoe bevrijdend is het de wereld eens vanuit een ander perspectief te bezien! Het alledaagse wordt dan ongewoon, het ongewone alledaags. En dat vergroot het gevoel dat de dingen niet onveranderlijk zijn, dat onrecht geen onafwendbaar noodlot is, maar bestreden kan worden. De feiten en cijfers die Galeano presenteert stemmen niet vrolijk. En toch is dit boek licht verteerbaar omdat Galeano kiest voor de vorm van de groteske en de satire. Dit is niet zomaar een aanklacht, het is vooral een strijdvaardig boek.'

Auteurs

Eduardo Galeano

Eduardo Galeano is een van de belangrijkste schrijvers, journalisten en historici van Latijns-Amerika. Zijn boeken worden in alle wereldtalen vertaald. Hij schreef onder meer De aderlating van een continent en de trilogie Kroniek van het vuur.


Persartikels

De Fabel van de Illegaal 71/72 (juni 2005)
(...) Galeano (wil) de lezer op een speelse, maar zeer serieuze en indringende manier onderwijzen over het heersende onrecht overal op aarde. Het boek staat boordevol feiten en verhalen die overtuigend aantonen hoe het al 500 jaar oude kolonialisme en het nog veel oudere patriarchaat voortduren, en hoe de machtigen van de wereld steeds machtiger worden en de machtelozen steeds machtelozer. (...) Galeano is een meester in de dialectiek en de politieke paradox. (...) Wie in duizelingwekkende vaart door de geschiedenis van 5 eeuwen machtsverhoudingen wil razen, moet beslist 'Ondersteboven' lezen.

Klasse (april 2005)
Globalisering. De uitzondering (titel). 'Er is één plek in de wereld waar het Noorden en het Zuiden op gelijke voet tegenover elkaar staan: een voetbalveld in Brazilië aan de monding van de Amazone. De evenaar snijdt het Zerao-stadion perfect doormidden, zodat ieder elftal een wedstrijdhelft in het Zuiden en een helft in het Noorden speelt.' In 'Ondersteboven' bekijk je samen met auteur Eduardo Galeano de wereld, en vooral Latijns Amerika, door de verrrekijker van de globalisering. Hij doet het verhaal van landen met contrasten die een Europeaan zich niet kan inbeelden: overvloed naast tekort, feest naast foltering, macht en machteloosheid. Bovenstaand citaat is maar een van de vele verrassende feiten die je in deze 'meesterklas' ontdekt. (...)

Seizoenen (tijdschrift Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze vzw) (april 2005)
(...) Dit boek is de in 1998 geschreven terugblik op de jaren '90, waarin de globalisering van de wereldeconomie - voor Galeano gewoon een neologisme voor de term imperialisme - werkelijkheid werd. De auteur legt uit hoe de wereld draait en hoe we onszelf aanleren mee te draaien. Het gaat van een basiscursus onrecht tot een stoomcursus isolement, hoe de dokter Frankenstein van het kapitalisme een monster voortbracht. Het boek geeft een opeenvolging van schrijnende feiten. Met zijn gebruikelijk cynisme haalt Galeano gangbare redeneringen onderuit, keert ze helemaal om en geeft de omgekeerde redenering, vandaar ook de titel. Een staaltje: 'Toen de Latijns-Amerikaanse democratieën herrezen, waren zij veroordeeld tot betaling van de schulden en tot het vergeten van de misdaden. Het was alsof de burgerregeringen de mannen in uniform dankbaar waren voor hun werk: de militaire terreur had een gunstig klimaat voor buitenlandse investeringen gecreëerd en had de weg vrijgemaakt om in de volgende jaren de verkoop van de landen straffeloos te voltooien.' Dit is niet het zoveelste antiglobalistische boek. De boeken van Galeano zijn ook literair de moeite waard, hoewel hij deze keer meer boos is dan literair. (...)

Kenteringen (maart 2005)
Bespreking door Jozef Mampuys: Maar wie denkt dat dit het zoveelste zwaar op de hand zijnde boek is over de globalisering heeft het totaal mis. Galeano is geen historicus, economist of politicus. Galeano is op de eerste plaats een schrijver. Zijn boek is een literair werk met een aaneenrijging van feiten en anecdoten die samen een groot verhaal vormen.

www.uitpers.be (03-02-2005)
Bespreking door Wim de Neuter: Eduardo Galeano heeft “Ondersteboven” opgevat als een studieprogramma. Zijn feiten en cijfers zijn bikkelhard. Ze komen neer als mokerslagen. Maar Galeano is allesbehalve een saaie piet, zijn cursus is met veel humor (zij het van het sarcastische soort) opgebouwd.

De Leeswolf (januari 2005)
Als ooit één kritisch auteur zich tot doel gesteld heeft de gangbare normen en geplogenheden van ons wereldbesteld te demystificeren, dan wel de Uruguayaan Galeano. (...) De bewogenheid van Galeano gekoppeld aan zijn meesterlijk vermogen om de dingen op een glasheldere manier in beeld te brengen, maken deze 'cursus' tot een navrant maatschappijkritisch essay waarin, naar men mag vermoeden, nogal wat rechtgeaarde mensen de explicitatie zullen vinden van wat ze onbestemd aanvoelen. En om volledig te zijn: het relaas is veelvuldig geïllustreerd met redelijk akelige tekeningen van José Guadelupe Posada.

Standaard der Letteren (30-12-2004)
(...) Een handboek voor wie het spoor bijster is in het absurde labyrint van het kapitalisme (...) Zijn relaas grijpt je bij de keel (...)"
"De wereld op zijn kop (titel). (...) Toen grote delen van Latijns-Amerika in de jaren zeventig in handen van militaire junta's vielen, moest de Uruguayaan Eduardo Galeano, overtuigd marxist, in ballingschap naar Spanje. Hij groeide er uit tot symbool van verzet tegen repressie en onrecht. Het siert de schrijver dat hij zich nog steeds opwerpt als kritische tegenstem en blijft weigeren om zich neer te leggen bij de bestaande wereldorde. Zijn realistische boeken passen in de Latijns-Amerikaanse getuigenistraditie. (...) Toch is Galeano geen conventionele auteur. Pas vijftien was hij toen hij zijn eerste stappen in de journalistiek zette. Zijn aanpak van de actualiteit was verfrissend en toegankelijk en hij weerde elke vorm van academische wolligheid. Van het mengen van genres maakte hij zijn handelsmerk. Na het nog overwegend eenstemmige geschiedenisboek 'De aderlating vn een continent' (1971) kregen essay, fictie, krantenberichten en illustraties broederlijk onderdak in Galeano's oeuvre. In de driedelige collage 'Kroniek van het vuur' (1982-1986) haalt de auteur de officiële geschiedschrijving van zijn continent onderuit, en geeft hij de Latijns-Amerikaanse volkeren hun geheugen en hun verbeelding terug. Zijn eigenzinnige verzamelingen 'Boek der omhelzingen' of 'Dolende woorden' gaan op die weg door. (...) Galeano richt zich in 'Ondersteboven' op de tweede helft van de twintigste eeuw, terwijl 'De aderlating van een continent' teruggaat tot aan het precolumbiaanse Amerika, waar de wortels van het ontwrichte heden liggen. (...) De wereld staat op zijn kop, stelt Galeano in 'Ondersteboven'. Wij zijn de immoraliteit van het kapitalisme, dat zich van de hele wereldbol heeft meestergemaakt, vanzelfsprekend gaan vinden. We beschouwen het hooguit als een noodzakelijk kwaad, terwijl het 'de meest efficiënte uitdrukking van de georganiseerde misdaad is'. De 'nevenverschijnselen' nemen we er gewoon bij: de vernietiging van het milieu, de manipulatie van de media, de onleefbaarheid van de megasteden, het nietsontziende winstbejag van de economische en politieke machthebbers, de exponentieel groeiende kloof tussen arm en rijk. (...) Galeano vertelt niets nieuws, maar zijn relaas grijpt je bij de keel. Hij brengt het griezelverhaal in een heldere, satirische stijl. (...)

De Bond (10-12-2004)
Satire en groteske voorstellingen... Bijzonder scherpzinnige sociologische waarneming... Geëngageerd... Oproep tot daadwerkelijk verzet... Durven we met Galeano blijven dromen van een andere wereld?...
In 'Ondertsteboven' (...) maakt Galeano de balans op van de twintigste eeuw en vraagt zich af hoe het nieuwe millennium eruit gaat zien. Niet alleen Galeano's geëngageerde stijl, maar ook de lappendeken van afwisselend korte, scherpe teksten en ietwat langere stukken, doet vertrouwd aan. Met dit nieuwe boek stuurt Galeano de argeloze lezer opnieuw naar school waar hij geconfronteerd wordt met de angsten en neoliberale leugens, waarvan hij ongewild slaaf geworden is. Zijn beschrijving van de hedendaagse kinderen uit zowel de rijkste bovenlaag, de middenklasse of de onderlaag, getuigt niet alleen van zijn onderhand haast beruchte satire en groteske voorstellingen, maar ook van een bijzonder scherpzinnige sociologische waarneming. Toch blijft dit geen louter academische aanklacht, het is ook een oproep tot daadwerkelijk verzet tegen de doodskrachten van de eenzijdige economische globalisering van ons werelddorp.
Het mag dus niet verwonderen dat haast elke bladzijde geïllustreerd wordt met skeletten, duiveltjes en draken (...) Deze tekeningen zijn van de bekende Mexicaanse kunstenaar José Guadalupe Posada, die in 1913 overleed.
Wie dit boek aandurft, zal beseffen dat de rijken die vandaag 'goed' leven, in feite wandelende doden zijn. Alleen armen weten dat echt leven alleen maar delen kan zijn. Durven we met Galeano blijven dromen van een andere wereld?

P-Magazine (03-12-2004)
Maatschappijkritisch en fijnbesnaard... Gepassioneerd... Intelligente, meedogenloze maar ook compassieuze analyse van onrecht... Een werk van hoog niveau... Iedereen die geïnteresseerd is in Latijns-Amerika zou de trilogie 'Kroniek van het vuur' van Eduardo Galeano moeten lezen, waarin de gewelddadige geschiedenis van het continent wordt samengebald in een stortvloed van anekdotes van gewone mensen in een voortreffelijke stijl die elegante woede, bijtend cynisme en buitengewone ontroering combineert.
In 'Ondersteboven' toont Galeano zich even maatschappijkritisch en fijnbesnaard als hij de gevolgen van de globalisering voor Zuid-Amerika analyseert. Gepassioneerd klaagt hij de onevenwichtige distributie van de rijkdom aan. Een intelligente, meedogenloze maar ook compassieuze analyse van onrecht, gelardeerd met korte stukjes in kader die op koddige wijze de straffe visie weergeven van de man in de straat die vecht om te overleven. Dit is werk van hoog niveau dat bewijst dat boeken van geëngageerde schrijvers geen vervanging moeten zijn voor een slaappil, integendeel.

MO* (december 2004)
Eduardo Galeano is journalist, historicus, polemisch schrijver, maar vooral: hij is een verslaving. De taal van de Uruguayaanse wereldburger is zo trefzeker en meeslepend, dat je als lezer al na enkele bladzijden beseft dat je steeds meer van dit goedje zult verlangen. 'Ondersteboven' is een Galeano grand cru, een 292 bladzijden tellende stroom van feiten, meningen, verbanden en beelden die vertrekt uit één simpele bronidee: de huidige wereld zet de waarheid op zijn kop. 'De omgekeerde wereld leert ons de werkelijkheid te ondergaan in plaats van die te veranderen, het verleden te vergeten in plaats van ernaar te luisteren en de toekomst te accepteren in plaats van haar te bedenken", schrijft de auteur in de inleiding. In een nuchtere bui vraag je je als lezer wel eens af of al die fataal geformuleerde beweringen ook op harde feiten en gecontroleerde gegevens gebaseerd zijn. Maar Galeano beweert niet aan strikte verslaggeving te doen, hij bedrijft een poëtische journalistiek die gebaseerd is op een selectieve lezing van rapporten, archieven en nieuwsberichten. Dat levert een andere waarheid op dan de algemeen aanvaarde waarheid - en dat is meteen ook de verdienste van Galeano. 'Ondersteboven' probeert vooral het dominante discours rond veiligheid, economische groei en identiteit te ontmaskeren. (...)
Volledige boekbespreking op: www.mo.be.

Globo (driemaandelijks tijdschrift van Oxfam Solidariteit) (december 2004)
NIEUWE GALEANO! (...) Het nieuwe boek van Galeano (...) is het vervolg op zijn standaardwerk over de Latijns-Amerikaanse geschiedenis 'De aderlating van een continent' (...)

Ravage (december 2004)
In 'Ondersteboven' geeft Eduardo Galeano een stroom van feiten, meningen, verbanden en beelden die vertrekt uit één simpel idee: de huidige wereld zet de waarheid op zijn kop. Hij schrijft: 'De omgekeerde wereld leert ons de werkelijkheid te ondergaan in plaats van die te veranderen, het verleden te vergeten in plaats van ernaar te luisteren en de toekomst te accepteren in plaats van haar te bedenken.'
In deze omgekeerde wereld zijn de landen die de wereldvrede bewaken ook de landen die de meeste wapens fabriceren en aan andere landen verkopen (...) En degene die de meeste mensen in de kortste tijd doden, degene die het meeste geld met de minste arbeid verdienen en degene die de grootste hoeveelheid natuur tegen de geringste kosten vernietigen, verdienen straffeloosheid en een felicitatie (...)
Dit boek is geen academische studie van het neo-liberalisme. Galeano bedrijft een soort poëtische journalistiek die gebaseerd is op een selectieve lezing van rapporten, archieven en nieuwsberichten. Dat levert een andere waarheid op dan de algemeen aanvaarde waarheid die zegt dat het mondiale kapitalisme tenslotte goed is voor ons allemaal. Volgens Galeano leidt dit kapitalisme tot een toenemende tweedeling (...) Galeano laat weinig tot niets heel van de door sommigen zo bezongen twintigste eeuw (...) Het boek wemelt van pleonastische corrupte politici, klassejustitie, schoothondjesmedia ('de industrie van de openbare mening'), massavernietigingswapens, verkopende predikers van democratie en een enorme kloof tussen de beloftes en de daden van de beleidsmakers. Politici beloven verandering, en houden zich steeds aan hun woord, merkt de schrijver op: 'zodra zij verkozen zijn, veranderen zij van idee'. (...) Galeano beschrijft op een prachtige manier de waanzin van de huidige maatschappij en hoe deze door bepaalde instellingen en personen in stand wordt gehouden (...)

Vice Versa (Nederlands Vakblad Ontwikkelingssamenwerking) (december 2004)
Een 'helicopter view' op een globaliserende wereld, in het bijzonder Latijns Amerika. (...)

Belga (26-11-2004)
Tweemaal ondersteboven met EPO - bespreking: Averechts standpunt... De lezer blijft na lezing ondersteboven achter... Prachtige pentekeningen... Carnavalesk, geenszins academisch... Een verademing nog eens een boek te lezen zonder boze jihadi's

De Tijd (23-10-2004)
(...) Zoveel is duidelijk: Galeano is een geëngageerd schrijver. Engagement leidt bij hem niet tot hermetische clichéteksten. Ook 'Ondersteboven' is een kroniek, een patchwork van korte snedige stukjes afgewisseld met wat langere vertogen. Nooit saai, altijd goed doordacht en met humor. Kaderteksten met een pointe completeren het geheel. Tekeningen van de beroemde Mexicaanse kunstenaar Posada zijn over heel het boek verspreid. (...) Over racisme: 'Baron de Montesquieu, vader van de moderne democratie: "Het is ondenkbaar dat God, die een zeer wijs wezen is, een ziel, en boven al een goede ziel, in een zwart lichaam heeft gedaan".' Over consumptiedrift: 'In Latijns-Amerikaanse steden, waar zelfs de straatstenen zweten, heb ik bontstola's voor deftige dames gezien. In Peru elektrische vloerwrijvers uit Duitsland voor huizen zonder elektriciteit en met een aarden vloer. In Brazilië, in Miami gekochte plastieken palmen.'
Het boek uit 1998 kwam tot stand met het oog op de millenniumwissel. Maar nog elk woord, elke komma is dragend. Het voornaamste thema is de globalisering, die voor de meest diverse onevenwichten zorgt. Galeano klaagt aan, maar hij verdedigt ook. Hij verdedigt het recht op dromen over een betere wereld. Het is een soort eigenzinnig optimisme, dat sommigen wellicht cultuurrelativisme noemen. (...) En voor wie het graag wat morsiger heeft: 'Vanuit het oogpunt van de worm is een bord spaghetti een orgie.' Een boek om heel lang en heel vaak in te lezen.

Magazine van het Forum voor Vredesactie (oktober 2004)
Een uiterst merkwaardige cursus in 312 bladzijden (...) De school van de omgekeerde wereld (titel). Hoe zie je de wereld van vandaag, en vooral Latijns-Amerika, door de verrekijker van de globalisering? (...) 'Ondersteboven' is het beeld van een wereld in onevenwicht: tussen overvloed en tekort, tussen feest en foltering, tussen macht en machteloosheid. Een gepassioneerde, soms hilarische tentoonstelling van de privileges en aanmatigingen van het 'rijke Westen'... en van de keerzijde van de medaille. (...)