Persconferentie - commentaar Karen Janssens

Karen Janssens is campagneverantwoordelijke klimaat en energie van Greenpeace België.

Aan het begin van het voorbije weekend sneuvelde alweer een weerrecord. Met 25,2 graden in Ukkel was het vrijdag de warmste 13de april sinds de metingen in 1833 van start gingen. De kans is groot dat als ik u pas volgende maand te woord had gestaan, ik in mijn inleiding eveneens had kunnen refereren aan een zeer recent extreem weerfenomeen. Klimaatverandering slaat ons immers letterlijk om de oren en wordt ook hier elke dag nadrukkelijker voelbaar. Het is daarom ook niets te vroeg dat Els Keytsman en Peter Tom Jones hun Klimaatboek publiceren. Misschien vraagt u zich af waarom juichen om nog wat literatuur over het klimaat, terwijl we vandaag de dag dagelijks iets horen of lezen over de opwarming van de aarde?

Wel, de meerwaarde van dit boek is dat het een stap verder gaat dan een beschrijving van de wetenschappelijke stand van zaken met betrekking tot klimaatverandering. Het legt het accent - in tegenstelling tot bvb de film of het boek van Al Gore- op een heel concreet oplossingsgericht stappenplan om hier en nu daadwerkelijk iets te doen aan de opwarming van de aarde. Keytsman en Jones hebben in hun boek eigenlijk ecologische economie in de praktijk toegepast. Dat is meteen de grootste sterkte van het boek, de ecologische economie schept een kader dat de meeste politici of opiniemakers niet durven hanteren, uit schrik voor impopulariteit.

Dat kader is de filosofie van het genoeg. Of om het met hun eigen woorden te zeggen: "eco-efficiëntie zonder sufficiëntie is contraproductief". De schrijvers wijzen onze Westers gulzige levensstijl met de vinger, evenals de ongelimiteerde economische groei. Op termijn willen ze niet alleen de CO₂-uitstoot maar ook het totale materiaalgebruik van de westerse economieën zien dalen met een factor 10. Met 90% dus. Dit is wat het klimaatplan van de auteurs anders maakt dan vele andere klimaatplannen die vandaag de dag circuleren. Wat op het eerste gezicht misschien straf en onhaalbaar lijkt, is nochtans een logische noodzaak. Een klein voorbeeld uit het boek ter illustratie: de VS neemt met 5% van de bevolking 25 % van de wereldwijde CO₂-uitstoot voor haar rekening. De gemiddelde jaarlijkse CO₂-uitstoot per burger bedraagt er 20 ton CO₂. De gemiddelde jaarlijkse CO₂-uitstoot per Belg bedraagt 14,3 ton. Als we van het morele beginsel uitgaan dat elke mens op deze wereld een even groot recht heeft op de natuurlijke rijdkommen, dan schat het VN-klimaatpanel, een duurzaam emissieniveau op ongeveer 1,7-ton CO₂-uitstoot per wereldburger per jaar. Zowel de VS als Europa zitten daar dus vele malen boven. Ondanks het feit dat wij in het Westen de grootste bijdrage leveren aan klimaatverandering, is het vooral de bevolking in het Zuiden die eronder te leiden heeft. Het klimaatprobleem is dus niet enkel een ecologisch probleem maar stelt ons ook voor een sociaal en moreel dilemma.

Vandaar dus het logische en noodzakelijke pleidooi voor sufficiëntie en consuminderen. In concreto betekent dit: niet alleen pleiten voor vervangen van benzine en diesel door plantaardige olie - een algemeen populair discours vandaag de dag- maar tegelijkertijd pleitten voor een radicale omslag in het transportbeleid naar minder autogebruik en een veel resolutere keuze voor fiets en openbaar vervoer. Ook binnen de elektriciteitsproductie, is er een energierevolutie noodzakelijk: er is geen plaats meer voor kerncentrales noch steenkoolcentrales maar wel voor kleinschalige decentrale elektriciteitsproductie op basis van hernieuwbare energie, op maat van mens en milieu. Greenpeace gaf recent nog een rapport uit dat bewijst dat dergelijke post-fossiele energierevolutie niet alleen in België maar ook op wereldschaal perfect haalbaar is.

Het klimaatplan dat Groen! In het boek ontplooit, komt in grote lijnen overeen met de eisen die Greenpeace stelt naar de volgende regering toe, die ik hierbij voor de duidelijkheid nog even oplijst:

1. Een vermindering van de uiststoot van broeikasgassen met 80% tegen 2050
Greenpeace vraagt:

• de vermelding in het regeerakkoord van een streefdoel van minstens 30% emissiereductie van broeikasgassen tegen 2020 en 80% tegen 2050
• een engagement van de nieuwe federale regering om een nationaal langetermijn klimaatactieplan uit te werken

2. Een minister bevoegd voor klimaat
Greenpeace vraagt:

• de aanduiding in de nieuwe regering van een minister bevoegd voor klimaat
• de explicitering in het regeerakkoord van de rol en de functie van de nationale klimaatcommissie

3. Een fiscalisering van de uitstoot van broeikasgassen
Greenpeace vraagt:

• het inschrijven in het regeerakkoord van het principe van een fiscale hervorming op basis van een voldoende hoge prijs voor de uitstoot van broeikasgassen

4. Een actieplan voor energie-efficiëntie
Greenpeace vraagt:

• de opname in het regeerakkoord van een streefcijfer voor de vermindering van het energieverbruik met 8% in de loop van de komende legislatuur en met 20% tegen 2020

5. Een actieplan ter ondersteuning van hernieuwbare energie
Greenpeace vraagt:

• de opname in het regeerakkoord van een streefcijfer van 15% hernieuwbare energieconsumptie in België tegen 2020
• een engagement van de nieuwe federale regering om een nationaal actieplan voor de ondersteuning van hernieuwbare energieproductie uit te werken

6. De sluiting van de kerncentrales
Greenpeace vraagt:

• een herbevestiging in het regeerakkoord van de wet op de uitstap uit de kernenergie
• een engagement van de nieuwe federale regering om werk te maken van een meer gefaseerde en snellere sluiting van de kerncentrales

7. Een verbod op energieverslindende wagens
Greenpeace vraagt:

• het inschrijven in het regeerakkoord dat België binnen de Europese Unie zal ijveren voor een snelle invoering van een bindende wetgeving aangaande efficiëntie in wagens op een maximaal niveau van 120 gr uitstoot C02/km tegen 2012 en 80 gr/km tegen 2020

8. De bescherming van 's werelds bossen
Greenpeace vraagt:

• de opname in het regeerakkoord om meer middelen vrij te maken voor het behoud van de tropische bossen
• de vermelding in het regeerakkoord dat België binnen de Europese Unie zal ijveren voor een importverbod van illegaal en niet-verantwoord gekapt hout en indien Europese wetgevende maatregelen uitblijven een eigen initiatief zal opzetten
• het inschrijven in het regeerakkoord dat België specifiek zal bijdragen aan de verdere bescherming van het Congolese regenwoud door het moratorium op nieuwe kapconsessies, en de versterking van goed bestuur in de bosbouwsector te ondersteunen

Mocht het nog niet het geval zijn, dan wordt het u na het lezen van dit boek gegarandeerd duidelijk: gewoon voortdoen zoals we bezig zijn is absoluut geen optie. Als u niet houdt van de ideeën die in dit boek naar voren geschoven worden, daag ik u uit om er een aantal betere te bedenken. Ik feliciteer Els Keytsman en Peter Tom Jones alvast van harte voor het feit dat ze ons met dit heldere en inzichtelijke boek een geweten schoppen.