Graailand - Peter Mertens

meer info en bestellen

Stemmen over De supersamenwerker
van Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke

‘In dit boek verdedigt Dirk Van Duppen een solidaire, altruïstische mens-en maatschappijvisie door middel van een indrukwekkend en breed arsenaal van onderzoeken en onderzoeksdomeinen. Hiermee gaat hij in tegen het vaak gehanteerde discours van eigenbelang en concurrentie. Ik moet toegeven dat ik af en toe uit mijn comfortzone werd getrokken, maar dat zie ik als een verdienste van dit boek. De moeite waard voor iedereen die zich niet zomaar wil neerleggen bij economische en maatschappelijke onmacht, maar met inhoud en argumenten alternatieven naar voor schuift.’ – Inge Vervotte, voorzitster Emmaüs, gewezen vakbondsvrouw en minister (CD&V) [ lijst ]

‘Eindelijk een boek dat op een wetenschappelijk onderbouwde wijze aantoont dat het wezen van de mens niet alleen egocentrisch, xenofoob of oorlogszuchtig is. Met een indrukwekkende bewijsvoering uit diverse wetenschappelijke disciplines (van neurobiologie tot sociologie) tonen de auteurs dat de mens ook fundamenteel samenhorig, verbonden en liefdevol is. Dit boek is een verademing in een tijdperk waarin we dreigen te vervallen in cynische machteloosheid die alle engagement doodt. Ik hoop dat het met aandacht zal gelezen worden door iedereen die verantwoordelijkheid draagt in deze kantelende tijden : wij allemaal.’ – Prof. Dirk De Wachter, psychiatrie KU-Leuven [ lijst ]

‘Dit boek is erg interessant en leerzaam, en nog goed geschreven ook. Waarden en hun concrete uitwerking in normen hebben zich uitgekristalliseerd in de strijd van de mens voor een beter bestaan. Ze hebben een geschiedenis, we hebben ze geërfd van onze (voor)ouders. Ze behoren tot ons collectieve bewustzijn. Waarden en normen vormen een essentieel onderdeel van de brug over het ravijn van de barbarij. Die brug noemen we beschaving. Die brug is echter wankel, zoals de geschiedenis ons leert. Aan de politiek en de samenleving is het de waarden en normen steeds te actualiseren en te handhaven, en daarmee de brug van de beschaving te onderhouden. Zo bevorderen we houvast en vertrouwen, voorkomen we angst, vervreemding en verbittering, en beschikken we over een probaat middel tegen doorgeslagen egoïsme, fanatisme en geweld. Dit boek maakt op overtuigende wijze duidelijk waarom de homo sapiens relatief succesvol is: ook onze samenleving, onze beschaving, onze waarden en normen volgen de wetten van evolutieleer. Ook hier geldt the survival of the fittest. Uiteindelijk overwinnen de beste ideeën en de beste praktijk. Samenwerking, empathie en solidariteit zullen daarom verder terrein winnen ten koste van de ieder-voor-zich-mentaliteit en blaming the victim. Dit boek ontmaskert de ongefundeerde claims van de neoliberale filosofie, en verschaft gefundeerde hoop op verdere vooruitgang van mens en wereld.’ – Jan Marijnissen, gewezen voorzitter SP Nederland [ lijst ]

‘Het is er eindelijk! Het langverwachte vervolg op Wederzijdse hulp van Peter Kropotkin. Even wetenschappelijk onderbouwd en even dwingend in zijn conclusie: niet homo sapiens sapiens zijn wij maar wel homo sapiens socialis. Alleen tezamen zijn wij wijs. Dit boek is een absolute verademing in deze duistere tijden om met een wetenschappelijk stevig onderbouwd betoog geconfronteerd te worden met de heldere conclusie dat samenwerken des mensen is. Waarom het dan niet doen?’ – Prof. Jean Paul Van Bendegem, wetenschapsfilosofie VUB [ lijst ]

‘Een indrukwekkend en vlot geschreven overzicht van een groot aantal wetenschappelijke studies en historische documenten die de stelling van de auteurs ondersteunen dat de wetmatigheden van de evolutie hebben geleid tot het selecteren van een mens met een natuurlijke aanleg om solidair te zijn en samen te werken. Een mooie en waardevolle bijdrage in de huidige internationale politieke context.’ – Em. Prof. Jean-Jacques Cassiman, genetica KU-Leuven en voorzitter van Vlaamse Liga tegen Kanker [ lijst ]

‘Dit boek geeft een schitterend overzicht van de recent verworven spectaculaire neuropsychologische kennis. Globaal ontkracht het de hardnekkige stelling dat de menselijke natuur evolutionair gekenmerkt wordt door eigenbelang, agressie en egoïsme. De mens is in tegendeel ongelooflijk prosociaal, coöperatief, genereus, empathisch, onbaatzuchtig. De maatschappelijke omstandigheden bepalen echter of de oudere instincten zoals zelfzucht overheersen. Maar de geciteerde wetenschappelijke observaties zijn tevens van belang voor meer specifieke maatschappelijke discussies. Zo wordt verduidelijkt dat pijn en lijden bewustzijnsinhouden zijn van hogere hersenfuncties die geen onderscheid maken tussen psychische en fysieke pijn. Dit is zeer relevant in het actueel debat over euthanasie bij psychiatrische patiënten. Bovendien is het een zeer optimistisch boek met oplossingen voor een betere samenleving. Ten slotte leest het als een trein: eens begonnen kan men het niet meer loslaten. Een absolute aanrader!’ – Prof. Wim Distelmans, oncologie VUB en expertisecentrum Waardig Levenseinde [ lijst ]

‘De Supersamenwerker bewijst dat de mens geen enge 'homo economicus' is maar wel een 'homo relationis'. Miljoenen jaren evolutie tonen ons dat solidariteit en samenwerking ons het verste brengt. Laat generositeit, optimisme en mildheid onze maatschappelijke leidraden zijn! Met ons dominante, alleen op eigenbelang gerichte waardensysteem komen we niet ver.' – Ilse De Vooght, Femma [ lijst ]

‘De Supersamenwerker geeft een fascinerend overzicht van het wetenschappelijk onderzoek over de evolutie van de mens. Meteen leer je ook hoe een van de grootste wetenschappers aller tijden, Charles Darwin, werd misbruikt voor een racistische en neo-liberale agenda. In de Supersamenwerker wordt de mens én Charles Darwin in ere hersteld. Niet egoïsme en destructieve concurrentie maar samenwerking en solidariteit zijn de drijvende kracht van vooruitgang. Dat is geen kwestie van louter (politiek) geloof, maar ook een hard wetenschappelijk feit.’ – Yasmine Kerbache, Vlaams parlementslid en gemeenteraadslid (SP.a) [ lijst ]

‘Dit is een schitterend boek, prachtig onderbouwd. Hier is een analyse die een mooie verbinding maakt tussen neurowetenschappelijk en sociaal wetenschappelijk onderzoek waaruit de mens naar voren komt als een sociaal wezen, gericht op helpen en samenwerken, in tegenstelling tot wat het schadelijke egoïsme van het heersende neoliberalisme ons laat geloven. Eindelijk een synthese in het Nederlands: dit is een absolute aanrader.’ – Em. Prof. Rik Pinxten, antropologie Universiteit Gent, gewezen voorzitter van de Humanistische Vrijzinnige Vereniging [ lijst ]

‘Het doet deugd van in deze donkere tijden een boek te lezen waarin de auteurs aantonen dat solidariteit een fundamenteel en noodzakelijk mechanisme is in natuur en samenleving. Ze doen dit aan de hand van uitstekend gekozen klassieke en recente wetenschappelijke literatuur uit een ruime waaier van disciplines en ze presenteren hun resultaten op een bijzonder leesbare manier. De Supersamenwerker verfrist en verbindt inzichten op al die terreinen en voorziet iedereen die ten strijde trekt tegen TINA van de nodige vuurkracht.’ – Em. Prof. Jan Vranken, sociologie Universiteit Antwerpen [ lijst ]

‘Het neoliberale mensbeeld van winners en losers is een opgelegde idee, een ideologisch verhaaltje. Dit boek toont aan dat we solidaire, sociale wezens zijn. De harde wetenschappelijke bewijzen daarvan laten geen spaander heel van dat verhaaltje, dat de arbeidsmarkt, het onderwijs en het sociale leven domineert. Het is het einde van een machtige leugen.’ – Prof. Jan Blommaert, linguïstiek Universiteit Tilburg. [ lijst ]

‘Aan al die halfzachte, warmbloedige 'naïevelingen' die aan een duurzame, solidaire samenleving trachten te werken -en daar soms behoorlijk moe(deloos) van worden: doe jezelf en je makkers alstublief dit boek cadeau. Het levert niet enkel het wetenschappelijk bewijs dat jullie nog niet vervreemd zijn van je diepste wezen als mens. Het biedt ook een verademend en hoopvol nieuw beeld op (r)evolutie. Een energieshot in een tijd waarin het 'reptielenbrein' regeert.’ – Elke Vandeperre, coördinator vormingscentrum Motief [ lijst ]

‘Dit lijkt wel een kleine encyclopedie. Maar dan één met een duidelijke rode draad en een positieve boodschap: samenwerken, zorgen, solidair zijn door de evolutie in ons ingeslepen. Veel méér dan de vraatzuchtige survival-of-the-fittest. Het zit zelfs in de ganse natuur, en dat brengt net een stroomversnelling in de evolutie teweeg. Een verbazende hoeveelheid recente wetenschappelijke inzichten uit de meest diverse disciplines (van neurowetenschap tot sterrenkunde, van erfelijkheidsleer tot sociale filosofie) passeren de revue. Tegelijk zitten in dit boek twee registers, verbonden als de strengen van een chromosoom: een enthousiaste wetenschappelijke verwondering en een gedreven maatschappelijk engagement. Wat mij betreft een gelukkig samenspel. Een aanrader voor al wie wetenschappelijk en politiek geïnteresseerd is.’ – Prof. Ides Nicaise, onderwijsdeskunde KU-Leuven en HIVA [ lijst ]

‘De Supersamenwerker is echt een boeiend boek, zo rijk aan inzichten! Drie zinnen uit het boek trokken speciaal mijn aandacht: “...empathie en gezamenlijke besluitvorming door arts en patiënt vormen de basis voor een patiëntgerichte geneeskunde... Solidariteit is nodig om een toegankelijke kwaliteitsgezondheidszorg te realiseren... Als de omstandigheden zo bepalend zijn voor de mens, laat ons dan die omstandigheden meer menselijk maken...” Deze vormen de basis voor opleiding, praktijk, onderzoek en beleid. Het is onze plicht hier elke dag opnieuw aan te werken, SAMEN!’ – Prof. Jan De Maeseneer, huisartsgeneeskunde U-Gent [ lijst ]

‘Dat neoliberalisme en racisme nauw met elkaar verwant zijn kan men intuïtief aanvoelen. De Supersamenwerker demonstreert overtuigend dat beide ook eenzelfde pseudowetenschappelijke stamvader hebben, met name het sociaal darwinisme. Het is slechts een van de vele verrassende inzichten dat dit boek aan het licht brengt.’ – Prof. Pascal Gielen, cultuursociologie Universiteit Antwerpen en Groningen [ lijst ]

‘In De Supersamenwerker tonen Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke op wetenschappelijke wijze aan dat de mens in wezen een empathisch en altruïstisch wezen is. Ze houden hiermee een pleidooi voor een andere wereld dan degene die ons nu wordt opgedrongen, vol eigenbelang en ideologische polarisatie. Het neoliberalisme is niet de natuurlijke voortzetting van het darwinisme, integendeel, de toekomst van onze mensheid kan maar gegarandeerd worden indien we overgaan tot meer samenwerking, mededogen en wat de auteurs de triade "generositeit, optimisme en mildheid" noemen. Ik voel me hierdoor bijzonder aangesproken omdat dit nauw aansluit bij humanistische en boeddhistische grondprincipes en tezelfdertijd bij het ecologisme. Dit boek houdt een sterke hoop in voor de toekomst en kan bijdragen tot het verdringen van veralgemeende onwetendheid en tot het inspireren van velen in deze tijden van crisis.’ – Prof. Petra De Sutter, fertiliteitsonderzoek Universiteit Gent, senator (Groen) [ lijst ]

‘Als kinderen in crisissituaties geïsoleerd blijven, gaan ze meestal uiteindelijk ten onder aan hun ervaring. Maar we hebben gaandeweg geleerd dat wanneer ze in groep kunnen werken, ze zich veel sterker voelen en ze dankzij interactie met lotgenoten hun trauma's beter kunnen verwerken. Vanaf dan kunnen zij ook de kracht putten uit hun dromen die dan nieuwe levenskansen genereren. Als één meisje slecht behandeld wordt, gebeurt het wel eens dat een hele groep huisarbeidsters spontaan in staking gaan. Een ander voorbeeld is een meisje dat gered werd door een groepje van vier andere meisjes, waarvan de oudste amper 11 jaar was. De solidariteit binnen een groep, en de kracht van het behoren tot een groep, is tastbaar op zo’n moment. Het is voor ons belangrijk en vooral een meerwaarde dat -o.a. dankzij dit boek De Supersamenwerker- het diepmenselijke dat van nature in de mens, ook de gekwetste, aanwezig is, nu ook wetenschappelijk bewezen / ondersteund wordt. Ik geloof erin dat dit indrukwekkende boek een verrijking kan zijn voor velen.’ – Zuster Jeanne Devos, kinderrechten activiste India [ lijst ]

‘Heel het ecosysteem is gebaseerd op een of andere al dan niet vrijwillige samenwerking, zonder samenwerking kan er nooit geen sprake zijn van een succesvol systeem. Samen is the only way up!’ – Slongs Dievanongs, zangeres [ lijst ]

‘Vanwaar deze hard(vochtig)heid in onze samenleving? Naast uitsluiting alom: mensen die falen verwijzen naar nieuwe vergeetputten; opfokken van kinderen die niet zo perfect zijn en dus niet beantwoorden aan onze verwachtingen; mensen die onder ons leven vanuit andere culturen aanwijzen als bron van bijna alle kwaad, minstens oorzaak van onze angst; meningsverschillen niet langer zien als uitdagingen bij het vormen en nuanceren van eigen meningen, maar reden geven tot ventileren van persoonlijke, kwetsende en bitse ondermaatse woordgevechten. De overtuiging groeit geleidelijk dat enkel een warme, solidair gemeenschapsgebeuren een adequaat antwoord kan zijn, waarbij elkeen aandacht en zorg heeft voor de ander, met respect voor eenieders eigenheid, elk vanuit zijn eigen inspiratie, weg van het superindividualisme dat het eigenbelang als criterium van denken, spreken en handelen richting geeft. Dit boek heeft de grote verdienste dat het met grondige onderbouwde argumentatie het idee onderuit haalt dat deze laatste houding haaks staat op de ‘human nature’ en vanuit historisch perspectief bepaalde theoretische modellen toetst aan de desastreuze gevolgen voor mens en samenleving.’ – Mieke Van Hecke, voormalig directeur-generaal van het Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs en voorzitter van het Vlaams Vredesinstituut [ lijst ]

‘Elk boek dat ingaat tegen de cynische kreet dat menselijke zelfzucht onvermijdbaar is, verdient gelezen te worden. Dat Van Duppen en Hoebeke hun betoog onderbouwen met recent wetenschappelijk materiaal maakt er een aanrader van.’ – Steven Vanackere, senator, gewezen minister en vice-premier (CD&V) [ lijst ]

‘Hoezo, er is geen alternatief? Worstel je doorheen uitgebreid wetenschappelijk onderzoek en sta versteld van de blauwdruk die de auteurs schetsen van een samenleving waar maatschappelijke structuren zowel de mensenrechten als de sociale rechten garanderen. Een warme en solidaire samenleving die, anders dan vandaag, gebaseerd is op generositeit, optimisme en mildheid. De Supersamenwerker is het perfecte antidotum tegen de ideologie van het neoliberalisme.’ – Jef Mariën, Christenen voor het Socialisme [ lijst ]

‘Sinds de publicatie van Darwins evolutietheorie heeft men getracht deze theorie in te zetten in de ideologische strijd tegen emancipatiebewegingen. Deze theorie, zo heet het, toont duidelijk aan dat de biologische wereld er een is van meedogenloze alomtegenwoordige competitie tussen organismen voor schaarse levensruimte en levensmiddelen. Hervormers en dromers mogen dan wel denken dat een andere, gelijkere en sociaal rechtvaardige wereld mogelijk is, de biologische wetenschap toont duidelijk aan dat dergelijke wensdromen onmogelijk kunnen gerealiseerd worden. Meer nog, dergelijke sociale schema’s gaan in tegen onze meest fundamentele biologisch natuur. Of het nu onder het mom van “survival of the fittest” of de “selfish gene” is, de recuperatie van biologische denkbeelden voor reactionaire doeleinden vertoont steeds hetzelfde stramien. Het is de verdienste van De Supersamenwerker dat het laat zien dat recente ontwikkelingen binnen o.a. de evolutietheorie, genetica, psychologie en antropologie aantonen dat de selectie van “feiten” waarop deze ideologische recuperatie is gebaseerd uitermate eenzijdig is: concurrentie en competitie zijn weliswaar aanwezig in de biologische wereld, maar ook andere fundamentele niet-competitieve vormen van interactie zijn van wezenlijk belang in de biologische en culturele evolutie van de mens. Niet alleen halen Van Duppen en Hoebeke op die manier de biologische fundamenten en bijbehorende wetenschappelijke pretenties van het neoliberale mens- en maatschappijbeeld onderuit, ze openen met dit boek opnieuw het debat ter linkerzijde over de vraag of en hoe natuurwetenschappelijke inzichten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een egalitair mens- en maatschappijbeeld. Welke positie men ook inneemt in dit debat, de bijdrage van Van Duppen en Hoebeke betekent een wezenlijke verrijking ervan.’ – Prof. Karim Zahidi, wetenschapsfilosofie Universiteit Antwerpen [ lijst ]

‘Af en toe komt er eens een boek voorbij dat je moet gelezen hebben. Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke zijn er in geslaagd om de overvloed aan recente wetenschappelijke bevindingen te verbinden met een historische analyse van de ontwikkeling van de evolutietheorie. Ze schuwen daarbij het debat niet. Een stevige kritiek op het sociaal-darwinisme en een pleidooi voor de Verklaring van de Rechten van de Mens. Verplichte literatuur voor iedereen die wil nadenken over mens en maatschappij en niet gevangen wil blijven in het neoliberale discours.’ – Prof. Patrick Deboosere, demograaf VUB [ lijst ]

‘Net zoals Martin Buber vanuit filosofische hoek in zijn werk Ich und Du aantoont dat de waarde van de mens zich niet situeert in het “individu”, maar in de interactie met de andere, de medemens, zo tonen de auteurs aan dat ,vanuit wetenschappelijke hoek, de mens gericht is op de andere en dus in wezen sociaal is. Dit brengt dus mee dat de maatschappij niet de optelsom mag zijn van individuen, waar de sterkste individuen de overhand halen, maar het netwerk moet zijn waar samenwerking en solidariteit met elkaar de gelijkwaardigheid van elke mens betracht en aldus een betere samen-leving realiseert. De kijk op de mens als “individu” of als “sociaal wezen” , is bepalend voor het beleid van onze politieke, economische, financiële en sociale decisionmakers.’ – Marc Justaert, voormalig voorzitter Christelijke Mutualiteiten [ lijst ]

‘Waw, schitterend werk, in een keer uitgelezen wat me niet gauw overkomt. Doet me denken aan een Afrikaans gezegde ‘it takes two to make a child, and a village to raise a child’, in het Nederlands ‘je moet met twee zijn om een kind te maken, maar je hebt een dorp nodig om een kind groot te brengen’ wat verwijst naar de sociale rol van een gemeenschap. Dirk van Duppen en Johan Hoebeke tonen op een wetenschappelijke, boeiende en zeer begrijpelijke manier aan dat de mens in se een sociaal wezen is, of ten minste het potentieel heeft om het te zijn. Zou de wereld beter worden als we wat oxytocine (knuffelhormoon) in het drinkwater zouden doen? Te simplistisch uiteraard maar onze geschiedenis leert ons dat we het beter doen als we samenwerken. ‘Samen bevalt beter’, dus lees De Supersamenwerker! Boeiend, spannend, leerrijk en beklijvend.’ – Prof. Marleen Temmerman, gynecologie en verloskunde Universiteiten Nairobi, Kenia en Gent, voormalig directeur Wereldgezondheidsorganisatie en senator (SP.a) [ lijst ]

‘Wat nu in de wereld gebeurt, is schokkend. De aanslagen in Parijs, Brussel en Nice brengen de dreiging tergend dichtbij. Er is zoveel waanzin. Waarom zouden we nog in het goede geloven? Toch mogen we ons niet laten meetrekken door het doemdenken. We moeten ons persoonlijk tegengif bovenhalen. Ik zie veel verbondenheid ontstaan. We troepen na de aanslagen samen. Wij, Belgen, die eigenlijk niet zo sociaal vaardig zijn, spreken er elkaar over aan. Het zijn zeker geen egoïstische tijden. De Supersamenwerker versterkt ons tegengif tegen egoïsme en onverschilligheid.’ – Prof. Peter Adriaenssens, kinderpsychiatrie KU-Leuven [ lijst ]

‘De mens als supersamenwerker... Ik had zo mijn bedenkingen vanuit de evolutiebiologie, en de realiteit van elke dag, waar solidariteit moet afgedwongen worden met wetten en rechtspraak. Bij het kritisch doornemen van het boek 'De supersamenwerker' trof mij de holistische kijk van de auteurs, en heb ik mijn bedachtzame ingesteldheid gaandeweg moeten bijstellen. Als je het hele plaatje overschouwt (van elektrische circuits in de hersen, ionenstromen, bindingsplaatsen, sociaal gedrag, interactie en evolutietheorieën) komt een onverwacht beeld naar boven: de mens beschikt over een superbrein om vooral samen te werken en samen gelukkig te zijn! Dat inzicht komt niet uit de geesten van overjaarse hippies, maar is gestoeld op een enorme belezenheid van de auteurs, die de gave hebben om wetenschappelijke feiten te verweven tot een patroon dat nog niemand heeft gezien. Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke zijn knappe koppen en hebben een geestverruimend boek geschreven dat nog lang zal nawerken.’ – Prof. Dirk Avonts, huisartsgeneeskunde, Universiteit Gent en gemeenteraadslid (Groen) [ lijst ]

‘Met dit werk plaatsen de auteurs zich in het rijtje van Jacob Bronowki en Carl Sagan. Wetenschappers of eerder wetenschapscommunicatiedeskundigen, die er in de jaren 70 en 80 in slaagden om het ontstaan van het heelal, het ontstaan van leven op aarde, de evolutie van species, natuurkunde, wiskunde, de relativiteitstheorie en zelfs geschiedenis van cultuur en filosofie aanschouwelijk voor te stellen en toegankelijk te maken voor een groot publiek. Hier in dit boek slagen de auteurs er eveneens in om moeilijke en complexe materie begrijpbaar te maken voor de geïnterresseerde lezer. Ten bewijze, in amper een dozijn lijnen wordt het principe, het gebruik en het nut van hoogtechnologische technieken zoals bvb Magnetic Resonance Imaging (MRI) en functionele MRI uit de doeken gedaan in simpele bewoordingen. Bijgevolg werkt dit boek duidelijk drempelverlagend en we kunnen gerust stellen dat de auteurs met brio geslaagd zijn in het vak van de ‘wetenschapscommunicatie’. In dit boek wordt uitgegaan van de werkhypothese dat wezens in de natuur evolueren, evenals de mens in de maatschappij, via samenwerking en solidariteit en dat egoïsme op lange termijn contraproductief voor levende wezens en nefast voor de samenleving is. De auteurs willen die werkhypothese verheffen tot een theorie en gaan daarvoor wetenschappelijk te werk. Om dit te bereiken worden de nieuwste bevindingen, gepubliceerd in top wetenschappelijke tijdschriften, grondig geanalyseerd en aan de werkhypothese getoetst. Bevindingen vanuit meerdere en van elkaar verschillende domeinen zoals de neurowetenschap, de evolutionaire experimentele psychologie en de paleoantropologie worden ontleed. De auteurs zoeken geen toevallige correlaties tussen de geobserveerde of gemeten parameters, dus geen holle bean counting of data mining, maar ze gaan telkens op zoek naar, en ontrafelen oorzaak en gevolg. De aandachtige lezer zal misschien over sommige bewijsvoeringen sceptisch blijven. Eventueel kan hij met argumenten aandraven tegen één of ander bewijsvoering. Maar als je de overdonderende hoeveelheid aan argumenten aanschouwt die aangehaald worden dan kan je niet anders dan de auteurs bijtreden. Na het lezen van dit boek mogen we gerust spreken over de theorie en niet langer over de hypothese dat mensen met hun ‘aangeboren neiging tot empathie, altruïsme en samenwerking’ best omschreven kunnen worden als ‘supersamenwerkers’. Om toegelaten te worden tot universitaire studies moest je vroeger op het einde van de humaniora slagen in een maturiteitsexamen. Dat bestaat niet meer. Het zou nochtans goed zijn dit terug in te voeren en dit boek als verplichte literatuur voor het maturiteitsexamen naar voor te schuiven. Kwestie van tenminste eens in ons leven een holistische visie te krijgen, die ons aanzet tot een kritisch reflectie over onze plaats als mens in de natuur en in de maatschappij.’ – Prof. Serge Muyldermans, moleculaire immunologie VUB [ lijst ]

‘"Een prima bijdrage in het debat over de huidige maatschappijvisie. Een gedocumenteerde analyse van de mens als sociaal en solidair wezen.’ – Bram Verschuere, professor Bestuurskunde en Publiek Management (UGent) [ lijst ]