Graailand - Peter Mertens

meer info en bestellen

Stemmen over Graailand van Peter Mertens

Geert Van Istendael, schrijver
"Hoewel ik het lang niet eens ben met alles wat Peter Mertens schrijft, moet het me van het hart dat het een indrukwekkend boek is.
Het steunt op een gedegen kennis van een berg dossiers. Armoede in België, financiële crisis, de hedendaagse Griekse tragedie, noem maar op, het werd allemaal grondig bestudeerd en het wordt allemaal even helder uitgelegd.
Is Peter Mertens niet meer dan een verzuurde, ideologiserende kritikaster? Integendeel, zou ik zeggen. Hij wijst voortdurend naar verrassende en positieve mogelijkheden tot oplossing, hoe netelig de problemen ook zijn.
Dit boek zou een blauwdruk kunnen zijn voor een waarachtig links populistisch programma, veel rationeler, veel realistischer, veel meer economisch verantwoord dan de richtlijnen die de technocratische ideologen over Europa afroepen.
Peter Mertens bedrijft populisme in de mooiste betekenis van het woord: voor het volk, door het volk. Want al dat verfrissende werk berust op een stevige basis. Peter Mertens vergeet op geen enkel moment hoe lastig en onrechtvaardig het doodgewone leven kan zijn voor kleine mensen."

Dirk Tuypens, acteur
"De kastelen van mijn dochter en Marc Coucke
Mijn dochtertje is vier. Laatst stond ze in de woonkamer om zich heen te kijken en zei dan: “Wij hebben een kasteel." Waarop ik antwoordde: “Dat is toch wel een beetje overdreven, kind. Zeg maar een gewoon huis." En dan zij weer: “Ja, maar toch ook een kasteel." 
Ik moet denken aan Marc Coucke. Succesvol zakenman die deel uitmaakt van dat kleine clubje van steenrijke mensen dat vindt dat het zich moet onderscheiden van de grote massa “gewone" mensen. Daarom heeft Marc Coucke een kasteel gekocht. In een eenvoudig rijhuis wonen, is beneden zijn waardigheid en stand.
Wel, het kasteel van mijn dochter is duizend keer interessanter dan dat van Coucke. Het is het kasteel van haar verbeelding, van alle mogelijkheden die in haar hoofdje kunnen ontstaan. Het kasteel van Coucke is alleen een pronkstuk waarin hij en zijn gezin naar hartenlust kunnen ronddwalen. En er is nog een belangrijk verschil: het kasteel van mijn dochter is helemaal het hare, niet gekocht met geld dat van de samenleving gepikt werd.
De tegenstelling tussen deze twee kastelen illustreert voor mij waar het in de politiek om moet gaan, waar de uitdaging ligt voor progressieve mensen. Het gaat om hoe we naar de werkelijkheid willen kijken, welke bril we opzetten, welke waarde we aan de dingen toekennen, welke normen we naar voor schuiven om te oordelen of ons leven al dan niet geslaagd en succesvol is. 
Progressieve mensen moeten aantonen dat het mogelijk is om de werkelijkheid anders te zien, anders te interpreteren en te beoordelen, aantonen dat het mogelijk is om een andere werkelijkheid te verbeelden, de eerste stap om die andere werkelijkheid ook te realiseren. Dat is een ideeënstrijd. De strijd tussen het kasteel van mijn dochter en het kasteel van Coucke. Daarover gaat Graailand." [ lijst ]

Ferre Wyckmans, Voormalig Algemeen Secretaris LBC-NVKv
"Het pallet maatregelen - Vlaams, federaal of Europees – dat recent of minder recent aan de werknemers en sociaal verzekerden werd opgelegd ‘omdat er geen alternatief’ zou zijn is ondertussen spraakmakend. Of eigenlijk om heel stil van te worden. Ze staan weliswaar niet netjes aaneengerijgd in het boek vermeld, maar “Graailand" geeft er toch een confronterende oplijsting van. Gelardeerd met de fiscale en andere wettelijke voorzieningen, geënt op het adagium van jobs die er verondersteld automatisch uit voortvloeien, wordt dat onevenwicht getoond.
Het pamperen van sociaal verzekerden heeft plaats gemaakt voor het pamperen van wie welgesteld is. Die toonzetting horen en lezen we wel vaker, het onrechtvaarddige onevenwicht blijft evenwel na het lezen van dit boek hangen.
De kaalslag die in opgebouwde rechten en voorzieningen is aangebracht is nu al historisch. We kennen een rijke en actieve sociale geschiedenis van sociale en politieke strijd om de zwaksten te beschermen en hun rechten wettelijk te verankeren. De impact van het neoliberale beleid daarop is nauwelijks te overschatten. Al wat dat onder de aandacht brengt is bruikbaar in het verzet om die afbraak te stoppen en te keren. Graailand voldoet aan die voorwaarde. Een pijnlijk nuttige gebruiksaanwijzing." [ lijst ]

Olivier Pintelon, politicoloog & expert sociaal beleid
"Dit noodzakelijk boek beschrijft haarfijn hoe steeds dezelfde mensen het gelag betalen, terwijl een elite wordt gepamperd. Voor die bovenklasse is België meer dan ooit Graailand." [ lijst ]

Fikry El Azzouzi, schrijver
"Peter Mertens fileert de samenleving met veldwerk, diepgang en empathie voor de kleine man. Hij schetst een samenleving waarin de ongelijkheid groeit en de hebzucht alsmaar groter wordt. Hij wijst op symptomen die een steeds ziekere, steeds bozere samenleving tot gevolg hebben.Graailand brengt je tot inzichten en laat je verontwaardigd, maar ook hoopvol achter." [ lijst ]

Rik Pinxten, Em. Prof. Rik Pinxten, antropologie Universiteit Gent, gewezen voorzitter van de Humanistische Vrijzinnige Vereniging
"De stem van Peter Mertens klinkt als die van een socialist uit de grote jaren. Hij legt duidelijk uit waar het op staat, met cijfers en toch in mensentaal. Dit is degelijk politiek denken. Tegelijk lukt het hem om te verbinden in een tijd waarin polarisatie de boventoon lijkt te voeren: hij doorprikt keer op keer de slogans van rechts die gestudeerden opzetten tegen handwerkers, Vlamingen tegen vreemdelingen , kunstenaars tegen sociale werkers en werklozen tegen werkenden. Dat is een krachttoer, en daarom alleen al verdient dit boek gelezen te worden. Mertens toont dat de socialistische tegenbeweging, van Bernie Sanders tot Ada Colau sterk wordt." [ lijst ]

Emile Roemer, voorzitter SP Nederland
"De afbraak door rechts wordt niet bestreden door nog rechtsere partijen. In plaats van de rassenstrijd moeten wij de klassenstrijd voeren. Peter Mertens laat in zijn nieuwe boek zien wie onze gezamenlijke vijanden zijn en geeft ons volop inspiratie voor een nieuwe sociale strijd en voor een sociale toekomst. Een onmisbaar boek voor iedereen die niet mokkend aan de kant wil blijven staan." [ lijst ]

Karim Zahidi, wetenschapsfilosoof Universiteit Antwerpen
"Dit is een populistisch en ideologisch boek. Voor velen zal dat misschien een verwijt lijken, maar het is een compliment. Graailand is populistisch in twee betekenissen. Enerzijds is het een boek dat belangrijke maatschappelijke en economische evoluties uit de doeken doet in een taal en stijl die toegankelijk is voor iedereen. Het is gericht tot het 'volk' zonder de complexiteit uit de weg te gaan.  Het is ook populistisch in de betekenis dat het problemen en moeilijkheden centraal stelt die door een groot deel van de bevolking in hun dagelijkse leven wordt ervaren, maar die in het gangbare politieke discours nog al snel worden weggewuifd of geminimaliseerd (flexibilisering, betaalbaarheid van openbare diensten, democratisch deficit van politieke instellingen, etc.). Het is een boek 'voor en door het volk en het democratisch belang kan dus moeilijk overschat worden (belangrijke kanttekening: de problemen die worden aangesneden hebben geen 'kleur', maar de problemen worden in het boek gearticuleerd door mensen die allemaal dezelfde 'kleur' lijken te hebben: namelijk 'wit'). Het neemt de vervreemding weg, die velen voelen wanneer een debat (bv.over langer werken) verzandt in een technocratische discussie waarin men enkel als lijdend voorwerp en niet als onderwerp figureert, door te laten zien dat anderen met dezelfde problemen kampen en dat er alternatieven zijn.
Dit brengt me bij het tweede etiket: ideologisch. Het boek is ideologisch want het maakt duidelijk dat de problemen waarmee mensen geconfronteerd worden niet het gevolg zijn van een ijzeren natuurwet maar wel van politieke en maatschappelijke keuzes (in dit geval het neoliberalisme). Die keuzes die kunnen dus radicaal in vraag gesteld worden. De politiek is dus niet louter een technocratische zaak (waarin de burger, wegens gebrek aan technische kennis, niet kan oordelen) maar vooral een zaak van fundamentele maatschappelijke keuzes (bv. tolereren we armoede in een wereld waar zoveel rijkdom wordt geproduceerd; tolereren we dat er fenomenale winsten worden gemaakt ten koste van de gezondheid van mensen, of ten koste van het milieu). En in die laatste discussie is niemand geprivilegieerd (omwille van technische kennis) maar is iedere stem gelijkwaardig. Mertens vertolkt m.a.w. een visie op het politieke die door en door democratisch is. Een belangrijk statement in tijden waarin het rechts-elitaire denken het enige alternatief lijkt voor het rechtse en xenofobe populisme van Trump, Wilders en Le Pen." [ lijst ]

Jonas Geirnaert, televisiemaker en striptekenaar
"Vlaams comedy- en televisiemaker, striptekenaar en regisseur van animatiefilms. Geirnaert is ook bekend als bedenker, tekenaar en de stem van stripfiguur Kabouter Wesley.
Bijsluiter.
Graailand wordt gelezen om ongelijkheid, verdeeldheid en cynisme te bestrijden, en om stevig onderbouwde inzichten te verschaffen in de systeemcrisis van het Europese neoliberalisme van het voorbije decennium. Mogelijke bijwerkingen zijn zware verontwaardiging en het geloof in haalbare alternatieven, een rechtvaardiger verdeling van de geproduceerde rijkdom en een socialere samenleving.
Kan mogelijk irritatie veroorzaken indien de lezer behoort tot de zeer kleine groep van het politieke establishment of de euromiljonairs.
Langdurig gebruik van de inzichten verkregen bij lectuur van Graailand wordt aangeraden, vooral in combinatie met een stempotlood. Vraag uw arts, apotheker, buurman, kapper, vrienden en familie om het ook te lezen." [ lijst ]

Jan De Smet, muzikant
"Sommige mensen rijden met - voor ons - onbetaalbare auto's om hun kleine, slappe pietjes te compenseren, en dat is toch wel zielig voor hen...
Maar hoeveel keer erger moet het dan gesteld zijn met al die 'Alexanders': (alles voor mij, niks voor een ander) die we nu eindelijk leren kennen via dit boek?
... ik zou er bijna compassie mee krijgen!
(let op: ik zeg wel: bijna!)." [ lijst ]

Stan De Spiegelaere, onderzoeker bij Europees Vakbondsinstituut en kernlid Denktank Minerva
"Met Graailand schrijft Peter Mertens een gesmaakt vervolg op Hoe durven ze?, zijn bestseller uit 2011. Drie containerschepen vol verontwaardiging, maar ook met concrete oplossingen en alternatieven. Enkele van deze voorstellen zijn gewaagd in de huidige politieke context maar in een breder (historisch) perspectief zijn ze helemaal niet ongezien, radicaal of revolutionair.
Naast de inhoud staat de leeservaring en daar scoort Mertens een hattrick. Het boek behandelt geen gemakkelijke materie. Het gaat over beleid, over politiek, over economie en ideologie. En toch slaagt Mertens er voor de tweede maal in om die materie bevattelijk (of zelfs aantrekkelijk) uit de doeken te doen. Het boek is doorspekt met voorbeelden die de droge materie levendig en voelbaar maken. Op de tekst is gewerkt en gezwoegd wat het geheel leesbaar maakt voor een breed publiek. Chapeau." [ lijst ]

Alain Platel, regisseur en choreograaf
"Ik begon in Graailand toen het Publifin schandaal pas was losgebarsten. Wij vernamen toen ook dat onze Kamervoorzitter ongeveer 16.000 euro netto per maand verdient, ‘plus plus plus’… (ter herinnering: het leefloon voor een alleenstaande bedraagt 867,40 euro) Kort daarop verschenen ook de nieuwe cijfers van het aantal mensen dat beroep moet doen op de voedselbank: die blijven alsmaar stijgen.
Ondertussen kiest in Amerika een leger van miljoenen verongelijkten en mensen die amper de eindjes aan mekaar geknoopt krijgen voor een groep oude blanke miljardairs die nauwelijks weten hoe ze in godsnaam de bakken geld die ze dagelijks binnen halen kunnen spenderen aan nóg meer goud en diamanten om er de muren van hun ontelbare residenties mee te behangen. Peter Mertens berekent op een zakelijke toon hoe miljardairs tóch relatief rijk kunnen blijven maar met een deel van hun winsten álle armoede in de wereld kunnen weg vagen. Dat kan dus gewoon. Maar het gebeurt niet.
Graailand bevestigt nog maar eens wat elke weldenkende mens al lang vermoedt of weet: dat het systeem van ongelijke verdeling van aardse goederen des mensen is. En dat het blijkbaar telkens weer ontzettend veel moed vraagt om de mechanismen die dat mogelijk blijven maken, bloot te leggen, laat staan aan te pakken. Want wie geld heeft geroken wil meestal alsmaar meer. Welk menselijk gen is daarvoor verantwoordelijk en hoe kunnen we dat modificeren?" [ lijst ]

Kristien Hemmerechts, auteur
"Het contrast tussen de kleine man of de kleine vrouw en bepaalde politici en ceo's is schrijnend. Dat stoort me en daarom ben ik blij met Graailand." [ lijst ]