Inleiding

Het realisme van vandaag is de achterlijkheid van morgen.
(Geert Van Istendael, S.d.L. 21 januari 2003)

Dit boek wil je informeren, je helpen bij het beslissen. Je weet dat beslissen in stappen gaat: eerst je situatie bekijken en analyseren, dan een lijst maken van wat je wil veranderen, van wat je niet kunt veranderen. Wat je zeker wil behouden komt in een andere lijst. De tweede stap is nagaan hoe je verandering kunt aansturen, de derde de gevolgen van de verandering analyseren.

We hebben geprobeerd het brede panorama te schetsen van alle mogelijke tweerelaties en wat daarbij komt kijken. We onderzochten de contracten die je met elkaar kunt sluiten, zoals een samenlevingscontract of een huwelijk, en welke weerslag je relatie heeft op je financiën: je belastingen en je sociale zekerheid. Daarover handelen de delen I, II, VI en VII. Een belangrijk gevolg van relaties zijn kinderen, met eigen rechten die steeds duidelijker omschreven worden. Ook wanneer je relatie stopt, blijf je samen ouder, en hebben de kinderen tegenover elke ouder recht op zorg en contact. Deel IV van dit boek gaat over kinderen.
Deel V gaat over relaties met en tussen niet-Belgen: welke zijn hun rechten en plichten tegenover elkaar en hun kinderen? Welke plaats hebben ze in het Belgische rechtssysteem? Hoe staat het met het verblijfsrecht van niet-Belgen en van hun familie in dit land? Welke impact hebben relaties, feitelijk of wettelijk samenwonen, of huwen, of uit elkaar gaan op de rechten en plichten, de toegang tot de Belgische rechters en het recht op verblijf hier?
Deel III handelt alleen over het uit elkaar gaan van samenwoners en gehuwden. Deel VIII geeft wat aanwijzingen over de 'prijs van de liefde' en beantwoordt vragen als: wat kost een samenlevings- of huwelijkscontract, een echtscheiding, hoe werkt de pro-Deorechtspraak, welke prijs plak je op de te verdelen meubelen enz.

Dit boek bevat niet alleen informatie voor al wie zich wil oriënteren op het vlak van relaties. Het is ook een goede gereedschapskoffer voor de hele relatieadvieswereld, door de bundeling van burgerlijk recht (huwelijk, samenwonen, afstamming, scheiding), administratief recht (niet-Belgen), fiscaal recht (je belastingen en je relatie en kinderen ten laste) en socialezekerheidsrecht (je relatie, kinderen en vervangingsinkomens, inkomensaanvullende uitkeringen en minimuminkomens).

Voor mezelf en voor juristen biedt dit boek een bijscholing in vergelijking met mijn vorige boek Je rechten bij huwelijksmoeilijkheden, bij EPO verschenen in 2002. Er is ontzettend veel veranderd in de voorbije zes jaar, de spectaculairste verandering is wel de nieuwe echtscheidingswet van 27 april 2007, naast de recente wetten op homohuwelijk (wet 13 februari 2003) en homoadoptie (wet 18 mei 2006). Ook het erfrecht van de tweede huwelijkspartner (wet Valkeniers), de volledig vernieuwde vreemdelingenwet, het nieuwe Belgische wetboek internationaal privaatrecht, de bilocatiewet, de nieuwe adoptiewet, het pas ingevoerde erfrecht van de langstlevende wettelijk samenwonende partner veranderen het wettelijk stramien voor relaties, ook met personen van een andere nationaliteit (circulaire 2 januari 2004). Ook bij de belastingen zijn er aardverschuivingen geweest: wettelijk samenwonenden zijn ondertussen volledig gelijkgeschakeld met gehuwden, de successierechten stellen zelfs feitelijk samenwonenden gelijk met gehuwden onder bepaalde voorwaarden. De successierechten hebben de zorgouders en stiefouders gelijkgeschakeld met wettige ouders, en op de gezinswoning betaal je in Vlaanderen geen successierechten meer.

Dit boek kwam tot stand dankzij de steun en de inspiratie van een enthousiaste en kritische leesgroep aangevoerd door Rita Van Gool, en samengesteld uit Marleen Demuynck, Luk Versluys, Tine Maes, Chris Zwaenepoel, Lily Trips, Magda Michielsens, Hilde Melotte, Nele Sente, Sabine de Coninck van Noyen, Els De Breucker, Eric Brewaeys, Vera Claes, Reinhilde Deboutte, Herlindis Moestermans, Ruth Stokx, Liesbet Stevens, Myriam Van Varenbergh en Saddie Choua. Steun kwam uit de mooiste hoeken en wanneer de nood het hoogst was van Nani Sneyers, Jan De Lien, Kristien Vanvoorden en Emilia Versluys- Victor. Emilia krijgt de prijs voor de mooiste tikfouten: van ontwrichting in 'echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting' maakte ze 'ontvluchting' en al eens 'ontvruchting'.

Een plechtig saluut is hier op zijn plaats voor de Grote Voorganger op het vlak van Wegwijsboeken, Professor Roger Dillemans. Zonder zijn flamboyante voorbeeld en de kans die ik van hem kreeg om het zaakregister van de eerste 'Wegwijs' op te stellen had ik nooit boeken durven schrijven, vermoed ik. Een tweede eregroet verdient 'mijn prof' bij wie ik onderzoeksrapporten leerde schrijven, Professor Yvo Nuyens, en de fijne ploeg collega's die hij rond zich verzameld had. En het derde saluut gaat naar mijn moeder die me, toen ik tolk wou worden (ik leerde gemakkelijk talen) naar de Sorbonne wilde laten gaan, maar me toch vroeg: 'Zeg Liliane, zoudt ge niet liever zélf denken, in de plaats van de gedachten van anderen te mogen vertalen?' Dankzij haar werd ik een denkende tolk, of een tolkende denkster.